برچسب: حافظان قرآن

اهمیت و ارزش‌های حفظ قرآن بر هیچ‌کس پوشیده نیست و این موضوع در روایات متعددی نیز سفارش شده است. بسیاری از علاقه‌مندان قرآن ترجیح می‌دهند که به‌تنهایی و در خانه قرآن را حفظ کنند. در ابتدا شاید شما هم‌فکر کنید که حفظ قرآن مانند مطالعه و حفظ دیگر کتاب‌ها نیازمند مهارت خاصی نیست و می‌توان به‌صورت خودجوش و با استفاده از مهارت‌های فردی این کار بزرگ را انجام داد. قبل از هر چیزی خوب است بدانید که قرآن سرشار از قواعد و اصول دقیقی است که بدون یادگیری آن‌ها دستیابی به مقام حافظ کل ناممکن خواهد بود؛ اما پیش از یادگیری این قواعد فرد نیازمند یادگیری و آشنایی با پیش‌نیازهای حفظ است. برخی از این پیش‌نیازها عبارت‌اند از:

برنامه‌ریزی اصولی، پایبندی و مداومت:

 در همین ابتدای کار قبل از هر چیزی یک برنامه منظم، اصولی و زمان‌بندی‌شده برای خود ترتیب دهید و به اجرای دقیق و منظم آن پایبند باشید. هیچ‌گاه سعی نکنید به امید آنکه همیشه فرصت هست برنامه خود را به روز بعد موکول کرده و از زیر بار انجام آن شانه خالی کنید.

پیشگیری از خسته کردن ذهن: 

بسیاری از حافظان در ابتدای شروع حفظ به‌واسطه شوق و انگیزه بسیاری که دارند سعی می‌کنند که به‌یک‌باره حجم زیادی از آیات قرآن را حفظ کنند. فراموش نکنید انجام این کار باعث صدمه به حافظه، خستگی و دل‌زدگی در کوتاه‌مدت می‌شود. مسیر حفظ خود را طبق برنامه پیش ببرید و در میان برنامه خود روزهایی را برای انجام تفریح و استراحت نیز در نظر بگیرید.

مباحثه و تثبیت محفوظات:

به خاطر سپاری آیات تنها مرحله ابتدایی حفظ است و نکته مهم‌تر تلاش برای نگهداری محفوظات است. حافظ موظف است به‌صورت دوره‌ای با روش‌های مختلفی همچون مباحثه به‌مرور و تثبیت محفوظات خود بپردازد بنابراین علاوه بر برنامه‌ریزی برای حفظ باید برنامه‌ای دقیق برای مرور محفوظات نیز در نظر گرفت.

شناخت عوامل عدم تمرکز حواس:

 زمان در حفظ از ارزش بالایی برخوردار است. هرچقدر میزان تمرکز حافظ بالاتر باشد زمان کمتری را صرف خواهد کرد. عوامل برهم زننده تمرکز به دو گروه درونی و بیرونی تقسیم می‌شوند. گروه درونی شامل افکار، استرس، نگرانی، غم و… و گروه بیرونی شامل: مکان، زمان، درجه حرارت، شلوغی محیط اطراف و… می‌باشند. این دو گروه باید به‌خوبی کنترل شوند.

نیت و یاری از خداوند و روبه‌قبله بودن: 

اولین و مهم‌ترین کار که باید همان ابتدای کار انجام شود نیت است و بهترین کار آن است که نیت را رضایت خدا قرار دهیم ، همان‌طور که قرآن می‌فرماید به خدا پناه ببرید و شیطان را برانید و روبه‌قبله شروع به حفظ و خواندن قرآن کنید.

پاکیزگی و زمان و مکان مناسب:

در دین اسلام سفارشات بسیاری به پاکیزگی شخصی و محیط شده است که در حفظ قرآن نیز این امر مهم است علاوه بر آن مکان حفظ باید هموار و در آرامش و سکوت باشد و شخص حافظ باید زمانی مناسب که در آن تمرکز کافی را دارد برای حفظ قرآن انتخاب کند.

انتخاب روش مناسب حفظ :

 اینکه از همان ابتدای مسیر یک روش برای خود انتخاب کنید باعث نظم و عدم سردرگمی خواهد شد نبود روش درست باعث می‌شود بعد از حفظ چند سوره به مشکلاتی برخورد کنید روش‌های زیادی برای حفظ وجود دارد صوتی ، تصویری و …

ترتیل و درست‌خوانی : 

همان‌طور که خداوند فرموده است باید قرآن با ترتیل خوانده شود ، امام رضا (ع) دراین‌باره روایتی دارند که به ترتیل در قرآن این‌طور اشاره می‌کنند : صحیح خوانی قرآن ، دقت در آیات ، متذکر شدن ، همت در پایان دادن آیات نباشد ، خاشع و امیدوار بودن به خدا

اندیشه و خشوع :

اینکه بخواهیم فقط آیات را حفظ کنیم و به‌راحتی از آن بگذریم فایده‌ای ندارد باید در هر آیه اندیشه و تفکر کنیم و نکته مهم این است که باید ادب را در مقابل قرآن به‌جای آوریم.

تداوم و انگیزه:

داشتن انگیزه و اراده کافی از موارد مهم در هر کاری می‌باشد اینکه کاری از روی اجبار انجام شود به سرانجام نخواهد رسید.مجموعه ما
( ایلاف) میتواند به شما کمک کند که به هدف خود که حافظ کل شدن است برسید .

اخلاص:

برای حفظ قرآن، از همان ابتدای کار، نیت خود را رضایت پروردگار قرار دهید و هدفتان از فراگیری و حفظ قرآن، تنها خشنود کردن خداوند باشد، و امیدوار باشید که این عمل مسبّب رستگاری و راه بردن شما به بهشت برین الهی است. بی دلیل نیست که خداوند نیز به همین منظور نسبت به بندگان خود محبت داشته و خطاب به آنانی که در این راه قدم می گذارند و تلاش می کنند می فرماید: «کتابی است که از سوی خداوند پیروزمند فرزانه، فرو فرستاده شده است. کتابی آسمانی را به راستی و درستی بر تو نازل کرده ایم، پس خداوند را در حالی که دین خود را برای او پاک و پیراسته می داری بپرست». (سوره زمر، آیات 1و2)

« بگو فرمان یافته ام که خداوند را – در حالی که دینم که برای او پاک و پیراسته می دارم- بپرستم، و فرمان یافته ام که نخستین مسلمان (این امت) باشم». (سوره زمر10و11)

شکی نیست که هر کس که قرآن قرائت می کند، علاوه بر اجر معنوی، در این دنیا نیز پاداش خود را می گیرد و دستش به گناه آلوده نخواهد شد.

تلفظ و قرائت صحیح:

اولین گام پس از اخلاص، طرز خواندن و قرائت قرآن کریم است و این حاصل نمی شود مگر با گوش سپردن به صدای قاریان خوب و یا کسانی که قرآن را درست به خاطر سپرده اند. آموزش و فراگیری قرآن نیاز به معلم خوب دارد. کسانی که مایل به قرائت خوب قرآنی هستند، در ابتدا باید از قرائت خود مطمئن شوند. به ویژه آنها باید تحت نظر مربیانی باشند که دانش کافی نسبت به زبان عرب و زبان قرآنی دارند. این از آن جهت حائز اهمیّت است که زبان قرآن، زبانی ویژه و خاص است.

تعیین حدود روزانه برای حفظ قرآن:

برای حفظ قرآن مجید لازم است که برنامه مرتب روزانه برای خود داشت. برای مثال، هر روز یک صفحه، دو صفحه و یا هر مقدار که حافظه می تواند و در ساعتی معین و مشخص حفظ کند. بنابراین حافظ پس از تنظیم برنامه روزانه و اصلاح قرائت و سپس حفظ قسمت در نظر گرفته، باید زمانی نیز برای تکرار قرار دهد. یکی از نکات مهم برای حفظ و قرائت قرآن، توجه به لحن یا حالت قرائت قرآن است. البته این گام بعدی است، اما چه بهتر از ابتدا به آن توجه شود. زیرا با زبان آنچنان آموخته می شود که شما آن را عادت می دهید.

بنابراین، باید از ابتدا آن را، آن گونه عادت دهید که صحیح باشد. زیرا اگر آموزنده اشتباه فرا بگیرد این اشتباه در قرائت او باقی می ماند و در ذهن وی حفظ می شود و برگرداندان آن کاری بسیار سخت و مشکل است.

از حد خود فراتر نروید:

توصیه نمی شود یک حافظ قرآن از یک بخشی که به خوبی فرا نگرفته به بخش دیگر برود. این از آن نظر حائز اهمیت است که بخش و حد به خاطر سپرده شده باید در ذهن شما حک شود و شکی نداشته باشید که بهترین راه برای به خاطر سپردن آن تکرار شبانه روزی آن است. شما باید در خلوت خود آن را تکرار کنید هر زمانی فرصت به دست آمد، با صدای بلند قرائت نمایید تا هنگامی که ملکه ذهن شما شد. این ساده ترین طریق حفظ است. و اگر بتوانید با اشخاص دیگری که در حال فراگیری هستند آن را تکرار نمایید، بسیار مفید است. بنابراین هرگاه که مطمئن شدید بخشی را به خوبی و درستی آموخته اید و به خاطر سپرده اید، آنگاه به بخش بعدی بروید.

از یک نسخه قرآن استفاده کنید:

در میان نکاتی که به حفظ کردن قرآن کریم یاری می رساند، داشتن یک نسخه واحد و استفاده از آن برای حفظ کردن است و فراموش نکنید که هیچ گاه نیز آن را تغییر ندهید. زیرا قرآن آموز، حافظه اش به آن خطوط قرآنی می نگرد و آن را به خاطر می سپارد، این خطوط در یک نسخه شکل و ترکیب چاپی خاصی دارد و در نسخه دیگر چاپ آن متفاوت است. تصویری که حافظ می بیند، در ذهن او می نشیند. تغییر این تصویر در ذهن باعث اغتشاش و بر هم خوردگی می شود.

بنابراین و در اثر تجربه، این نکته توصیه می شود که حتماً از یک نسخه برای حفظ قرآن استفاده شود. چون دیده شده که عکس این حالت سبب مشکلات فراوان برای حافظ قرآنی گشته است. علت اصلی آن نیز تغییر نسخه های قرآنی هنگام دوره آموزش بوده است.

منبع : سایت موسسه قرآنی فرهنگ اسلام قم

 آرامش روح و روان:

در هر عصر و زمانی مخصوصاً در دوره ما، آن چیزی که انسان بسیار به دنبال او می گردد و شدیداً در پی آن است آرامش است. بنا به گفته برخی کارشناسان، انسان بسیاری از کارها را برای رسیدن به آرامش انجام می دهد. انسان اگر آرامش نداشته باشد، کارهای خود را به خوبی نمی تواند انجام دهد و در کارهای خود موفق نمی باشد.یکی از فوائد حفظ قرآن،آرامش گرفتن از قرآن است.
خداوند در سوره رعد آیه ۲۸ می فرماید:« أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ » آگاه باش، دلها با یاد خدا آرام میگیرد.
یکی از نام های قرآن ذکر است و یکی از مصداق های ذکر الله، خود قرآن است. حفظ قرآن به نوعی ممارست و همنشینی دائم با ذکر و قرآن است که سبب آرامش روح است.

بخشش گناهان:

ما انسان ها در بعضی مواقع به خاطر وسوسه های شیطان، در دام گناه افتاده و بعد پشیمان می شویم و دوست داریم گناهان و خطاهای ما جبران شود و مورد مغفرت و بخشش الهی قرار بگیریم.
یکی از راه های جلب رحمت الهی و غفران پروردگار، حفظ قرآن است.
در حدیثی از پیامبر اکرم هست که فرمودند: « مَنْ قَرَأَ الْقُرآنَ عن حِفْظِهِ ثُمَّ ظَنَّ اَنَّ الله تَعالی لا یَغْفِرُ لَهُ فَهُوَ مِمَّنْ اسْتَهْزِءَ بِآیاتِ الله » کسی که قرآن را از حفظ بخواند و گمان کند که خداوند متعال او را نمی‌آمرزد، در واقع از جمله کسانی است که آیات خداوند را مورد استهزاء و تمسخر قرار داده است. (مستدرک الوسائل، ج ۲، ص ۲۹۴)

دائم الذکر بودن:

حافظ قرآن، با خواندن زیاد آیات و تکرار بسیار آن ها، در واقع خود را از زمره غافلین خارج کرده و در جرگه ذاکرین قرار می دهد .همان طور که در حدیث از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) است که حضرت فرمودند: کسی که روزی پنجاه آیه از قرآن را تلاوت کند از ذاکران است. ( ثواب الأعمال و عقاب الأعمال صفحه ۱۰۳) انس با کلام الهی، باعث تذکر و یادآوری مسائل اخلاقی و یادگیری معارف دینی است. تذکر و توجه داشتن و توجه دادن به امور معنوی مخصوصاً در این زمانه بسیار لازم است. خود این توجه، در این روزگار که اسباب غفلت برای انسان مهیّا می باشد، بسیار حائز اهمیت است.

نورانیت فکر و بینش صحیح نسبت به مسائل:

هر انسانی باید نسبت به مسائل و اتفاقات پیرامون خود و همچنین سئوالات اساسی خود، یک بینش صحیح داشته و نحوه برخورد با این مسائل را بداند تا بتواند به خوبی از این مسائل عبور کند.
یک سری سئوالات اساسی و بسیار مهم برای هر انسانی پیش می آید، مانند این که خالق ما چه موجودی است؟ چه خصوصیاتی دارد؟ ما برای چه چیزی به این دنیا آمده ایم ؟ نحوه برخورد و ارتباط ما با پدر و مادر، همسر، دوستان و حتی موجودات دیگر باید به چه صورت باشد؟ و بسیاری از سئوالات دیگر که در یک جمع بندی می شود گفت این سئوالات مربوط به اعتقاد و اخلاق و احکام می باشد.
یکی از فوائد حفظ قرآن، ارتباط بیشتر با این منبع وحی و کسب نورانیت و هدایت از این کتاب پر فیض است. قرآن، خودش نور است و کسی که با آن ارتباط بیشتری داشته باشد، طبیعتاً نورانیت بیشتری در جهت افکار و اعمال او خواهد بود. نورانی شدن حافظ، به این معناست که حافظ تفکر و بینش صحیحی نسبت به مسائل پیرامون خود اعم از فردی، اجتماعی، خانوادگی، دینی، سیاسی و حتی مسائل مهم جهانی پیدا می کند. از جهت دیگر در پرتو ارتباط زیاد با قرآن، روح خود را لطیف تر و روان خود را صیقل می دهد و ارتباطش با حضرت حق بیشتر خواهد شد.

لذت انس با کلام الهی:

قرآن کلام خداوند است و برترین و بالاترین صحبت های دنیا، گفتار پروردگار است و از این بالاتر نداریم. کسی که از روی صفحات قرآن، قرآن را تلاوت می کند حظ و بهره ای از قرآن می برد، ولی حافظ قرآن با کلام الهی زندگی می کند و شب و روز خود را با فرمایشات خالق خود می گذراند و بین این دو فرق بسیار زیادی وجود دارد.
به این مثال دقت کنید: فرض کنید شما دوستی دارید که هفته ای یک بار او را می بینید و هم چنین، دوست دیگری دارید که با آن زندگی می کنید و هر روز او را می بینید و هر روز مدت زیادی با او هستید. قطعاً نحوه برخورد و تعامل شما با این دو دست فرق می کند. چه بسا بسیاری از رازها و مشکلات خود را با دوست دوم خود مطرح کنید و یک صدم این مشکلات را برای دوست اول، بازگو نکنید. قرآن برای حافظ مانند دوست دوم در این مثال است که حافظ با کلام الهی زندگی می کند، ولی کسی که از روی قرآن تلاوت می کند مانند دوست اول است.
انس گرفتن با قرآن، برکات دیگری دارد که برخی موارد بیان می شود: وقت گذاشتن برای حفظ و تکرار و مرور آیات، سبب این می شود که اولاً انسان از وقت خود به درستی استفاده کند و ثانیاً حافظ قرآن به سبب وقت گذاشتن برای حفظ، از وقت گذاشتن برای کارهای حرام و حتی مباح صرف نظر می کند و توجه او معطوف به فرمایشات باری تعالی باشد. ثالثاً حافظ قرآن، به تدریج فضای ذهنی او عوض شده و فضایی قرآنی خواهد شد.

بنابر این غرض از حفظ، صرف خواندن قرآن نیست، بلکه غرض، زندگی کردن و انس دائمی با کلام حضرت حق است که با حفظ قرآن این مطلب حاصل می شود.

به طور کلی قرآن کریم در نگاه پیامبر اسلام(ص) و اهل بیت آن حضرت از جایگاهی رفیع برخوردار است و بالتبع مسائل مربوط به آن، از جمله -تلاوت و قرائت، تدبر و عمل به فرامین آن و آموختن و آموزاندن آن- و نیز حفظ قرآن و در سینه داشتن آن، مورد سفارش ایشان قرار گرفته است.برای پی بردن به اهمیت حفظ قران به احادیث رسیده از پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار (علیهم السلام) مراجعه می کنیم.

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم

«حَمَلَةُ القُرْآنِ هُمُ المَحْفُوفونَ بِرَحمَةِ اللهِ، المُلَبِّسونَ نُورَ اللهِ، المُعَلِّمونَ كَلامَ اللهِ مَنْ عاداهُم فَقَدْ عادَی اللهَ و مَنْ والاهُم فَقَدْ والَی اللهَ»

حافظان قرآن مشمول رحمت خدا، در بركنندگان نور خدا و آموزگاران كلام خدایند. كسی كه با آنان دوستی نماید باخدادوستی نموده است. (مستدرك الوسائل /ج۴/ص ۲۵۴)

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:

«حَمَلَهُ القرآنُ عُرَفا اَهلِ الجَنَّه وَ المِجاهِدونَ فی اللهِ قُوادُ اَهلِ الجَنَّه وَ الُرسُلُ سادَه اَهلِ الجَنَّه»

حاملان قرآن(حافظان قرآن) عارفان اهل بهشت و تلاش کنندگان در راه خدا پیشوایان اهل بهشت و پیامبران، سادات و سروران اهل بهشت هستند. (النوادر للراوندی ص۱۹)

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله)

«إنَّ اَكْرَمَ العِبادِ إلَی اللهِ بَعْدَ الاَنبیاءِ العُلَماءُ ثُمّ حَمَلَةُ القُرآن. یخْرُجونَ مِن الدُّنیا كَما یخْرُجُ الاَنبیاء وَ یحْشُرونَ مِنْ قُبُورِهِم مَعَ الاَنبیاءِ و یمُرُّونَ عَلی الصِّراط مَعَ الاَنبیاءِ و یأخُذونَ ثوابَ الاَنبیاء. فَطوبی لِطالب العِلْمِ و حامِلِ القرآنِ ممّا لَهُم عِندَ اللهِ مِن الكرامَةِ وَ الشَّرَفِ.»

گرامی ترین بندگان بعد از انبیاء ، علما و سپس حافظان قرآن هستند. مانند انبیاء از دنیا میروند، همراه انبیاء از قبرهایشان خارج میشوند، به همراه انبیاء از صراط میگذرند و ثواب انبیاء را میبرند. پس خوشا به حال پوینده راه علم و حافظ قرآن، به سبب كرامت و شرافتی كه نزد خدا دارند. (بحارالانوار /ج ۸۹/ ص ۱۸ـ ۱۹)

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله)

«مَنْ اَعْطاهُ اللهُ حِفْظَ كِتابِهِ فَظَنَّ اَنَّ أحَداً اُعْطِی أفْضَلَ مِمَّا اُعْطِی فَقَدْ غَمَطَ أفْضَلَ النِّعمَةِ.»

هر كس كه خداوند حفظ كتابش را به او ببخشد و گمان برد به كسی چیزی بهتر از او داده شده، بافضیلت ترین نعمت را كوچك شمرده است. (كنزالعمال / ج۱/ حدیث ۲۳۱۷).

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله)

«أغْنَی النَّاسِ حَمَلَةُ القُرآنِ؛ مَنْ جَعَلَهُ اللهُ تَعالی فی جوْفِهِ.»

بی نیازترین مردم حافظان قرآن هستند؛ همان كسانی كه خداوند متعال قرآن را در وجودشان جای داده است. (كنزالعمال/ج۱/حدیث ۲۲۶۱).

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله)

«إذا ماتَ حامِلُ القُرآنِ أوحَی اللهُ إلَی الأرضِ أَن لا تَأكُلی لَحْمَهُ. قالَتْ: إلهی كَیفَ آكُلُ لَحْمَهُ و كَلامُكَ فی جَوْفِه.»

هنگامی كه حافظ قرآن از دنیا می رود خدای تبارك و تعالی به زمین وحی می كند كه «گوشت بدن او را نخور.» زمین می گوید: «پروردگارا، چگونه گوشت او را بخورم در حالی كه كلام تو (قرآن) در قلب اوست». (كنزالعمال/ج۱/حدیث ۲۴۸۸)

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله)

«لِحاملِ القُرآنِ إذا عَمِلَ بِهِ فَأحَلَّ حَلالَهُ و حَرَّمَ حَرامَهُ شَفْعٌ فی عَشْرَةِ أهْلِ بَیتِهِ یوْمَ الْقِیامَةِ كُلُّهُم قَدْ وَجَبَتْ لَهٌ النّارُ.»

حافظ عامل به قرآن كه حلال آن را حلال و حرام آن را حرام می شمارد فردای قیامت در مورد ۱۰ نفر از بستگانش ـ كه همگی آنها اهل آتشند ـ حق شفاعت دارد. «كنز العمال / ج ۱/ حدیث ۲۳۲۷»

قال الامام الصادق (علیه السلام)

«اَلْحافِظُ للْقرْآنِ الْعامِلُ بِه مَعَ السَّفَرةِ الْكِرامِ الْبَرَرَةِ.»

حافظ قرآن كه بدان عمل كند، در آخرت رفیق و همراه فرشتگان و سفیران الهی خواهد بود. (اصول كافی، ج ۴، ص ۴۰۴)